સનાતન સંસ્કૃતિના ભાલ પર ઝગમગતા ધ્રુવતારક સમું અને કવિકુલગુરુ કાલિદાસની અમર લેખનીથી કંડારાયેલું મહાકાવ્ય એટલે ‘રઘુવંશ’. સંસ્કૃત સાહિત્યના આ અલંકારપ્રચુર વૈભવને હવે આજના સમયને અનુરૂપ, અત્યંત રોચક અને પ્રવાહી ગુજરાતી નવલકથાના સ્વરૂપમાં નવો ગદ્યદેહ અર્પણ કરવામાં આવ્યો છે. સૂર્યવંશના પ્રતાપી આર્ય નરેશોની યશોગાથાને વાચકો સમક્ષ એક ભવ્ય પુનઃસર્જન રૂપે રજૂ કરતી આ કૃતિ સાહિત્યપ્રેમીઓ માટે એક અમૂલ્ય ભેટ છે.
આ નવલકથાના દરેક પાને ભારતીય સંસ્કૃતિના આધારસ્તંભ સમાન આદર્શ ચરિત્રો મૂર્તિમંત થાય છે. ગુરુની ગાય નંદિનીના રક્ષણ કાજે વનરાજ સામે હસતા મુખે દેહ ત્યાગવા તત્પર મહારાજા દિલીપની ગુરુભક્તિ હોય કે પછી દિગ્વિજયની અખૂટ સંપત્તિ દાન કરી દેનાર સમ્રાટ રઘુનું ઔદાર્ય; આ તમામ પ્રસંગો અહીં હૃદયસ્પર્શી રીતે આલેખાયા છે. એટલું જ નહીં, પ્રિયા ઇન્દુમતીના વિરહમાં પ્રાણ ત્યાગતા નરેશ અજની સંવેદનશીલતા, વચનપાલનની વેદી પર પ્રાણાહુતિ આપતા મહારાજા દશરથની નિષ્ઠા અને લોકારાધન માટે સર્વસ્વનો ભોગ આપનાર મર્યાદા પુરુષોત્તમ શ્રીરામના આદર્શ જીવનની ગૌરવગાથા આ ગ્રંથને અદભુત ઊંડાણ અને વિશિષ્ટતા બક્ષે છે.
આ પુસ્તક માત્ર વીર રાજાઓના પરાક્રમોનું કથાનક નથી, પરંતુ એક આદર્શ શાસક અને એક ઉત્તમ મનુષ્ય કેવો હોવો જોઈએ તેનું જીવંત અને પ્રેરક ચિત્ર છે. સાથે જ, કથાના અંતિમ ભાગમાં આવતી વિલાસ અને પતનની વાત વાચકો માટે એક સચોટ લાલબત્તી ધરે છે. આજના આધુનિક અને ભૌતિકવાદી યુગમાં, જ્યારે આપણો યુવાવર્ગ પોતાના મૂળિયાંથી વિમુખ થઈ રહ્યો છે, ત્યારે આ કૃતિ તેમનામાં ભવ્ય વારસા પ્રત્યે ગર્વ, આદર અને ઉચ્ચ મૂલ્યોનું સિંચન કરતી એક પ્રખર દીવાદાંડી બની રહેશે. તો આવો, આ ગ્રંથના માધ્યમથી રઘુવંશના એ અમર અને કલ્યાણકારી પ્રકાશનો સાક્ષાત અનુભવ કરીએ તથા આપણી ઉજ્જવળ સંસ્કૃતિને પુનર્જીવિત કરીએ.
