GABAN

ગબન એ હિન્દી અને ઉર્દૂ ભાષાના મહાન લેખક મુન્શી પ્રેમચંદ દ્વારા લિખિત એક પ્રસિદ્ધ નવલકથા છે, જેનો ગુજરાતી અનુવાદ નીના ભાવનગરીએ કર્યો છે. આ પુસ્તક મધ્યમવર્ગીય સમાજની સામાજિક અને માનસિક જટિલતાઓ પર આધારિત છે, ખાસ કરીને ધન, દંભ અને ભ્રમણાઓના વિષય પર.વાર્તાનો મુખ્ય નાયક જાલપા નામની એક સ્ત્રી છે, જેને ઘરેણાં પ્રત્યે અત્યંત આકર્ષણ હોય છે. તેના પતિ રમાનાથે પણ આ દંભી સમાજમાં પોતાનો દેખાવ જાળવી રાખવા માટે અસત્યનો સહારો લેવો પડે છે. ઘરેણાંની આ લાલસા અને દેખાડાના જીવનને ટકાવી રાખવા માટે, રમાનાથ પોતાની ઓફિસના પૈસાનો ગેરકાયદેસર ઉપયોગ (ગબન) કરે છે.

જ્યારે આ ગેરરીતિનો ભાંડો ફૂટે છે, ત્યારે રમાનાથ ઘર છોડીને ભાગી જાય છે. ત્યાર બાદ વાર્તા જાલપાની વેદના, તેના પશ્ચાતાપ અને આત્મિક પરિવર્તનને દર્શાવે છે. આ નવલકથા દર્શાવે છે કે સમાજમાં માન-સન્માન મેળવવા માટે દેખાડો અને ભૌતિક સુખો પાછળ દોડવું કેવી રીતે માનવીય સંબંધો અને મૂલ્યોને નષ્ટ કરી શકે છે.

ગબન એ પ્રેમચંદની વાસ્તવવાદી શૈલીનો શ્રેષ્ઠ નમૂનો છે. તેમણે આ પુસ્તકમાં પાત્રોના મનોવૈજ્ઞાનિક સંઘર્ષો અને સામાજિક વિસંગતિઓનું અત્યંત સંવેદનશીલતાપૂર્વક નિરૂપણ કર્યું છે. આ પુસ્તક આજે પણ પ્રસ્તુત છે કારણ કે તે માનવ સ્વભાવની નબળાઈઓ અને સામાજિક દબાણના વિષય પર એક કાલાતીત સંદેશ આપે છે.